Nieuwsbrief 45

Home / Nieuwsbrief / Archief / Nieuwsbrief 45

door Paula Buit, oktober 2026

AI, HR en de lerende organisatie

De lerende organisatie

Vijf disciplines van een lerende organisatie volgens Peter Senge. Bron: Tanmay Vora

Wat blijft

AI neemt steeds meer denkwerk over. Het is snel, goedkoop en efficiënt. Maar goed kunnen filteren, verbinden en kiezen wordt juist waardevoller. Over dit onderwerp ben ik al een tijd over aan het nadenken met het zelfkritisch kompas, samen met Kornelis Wetsema. Dat kompas is meer gericht op jou, een individu. Wat dat oplevert is naar mijn mening superbelangrijk, een vaardigheid die helpt je weg te zoeken in het onbekende. Je moet een basis hebben om dingen op waarde te kunnen schatten, zegt ook Ernst-Jan Pfauth in een interview over AI met Erwin Blom. Wat blijft is het platform waar Erwin onderzoekt waar mensen het verschil blijven maken, zoals originaliteit en betekenis geven. Dit artikel Why HR may become more important than ever zette me aan het nadenken over de rol van AI, HR en de lerende organisatie. Een zelfkritisch kompas voor organisaties is ook nodig.

Wetenschappers Catrien Termeer en Art Dewulf schreven dit artikel hierover: A small wins framework to overcome the evaluation paradox of governing Dat vraagt een andere rol van HR, op drie niveaus:

  1. bouwen aan de cultuur van de organisatie
    Niet alleen mensen leren hoe ze AI gebruiken, maar bepalen: waar is onze organisatie goed in, welk analyses/beoordeling willen we zelf houden en hoe zorgen we dat we dat samen steeds beter ontwikkelen?
     
  2. samen leren
    Kennis moet niet bij één persoon blijven. Mensen delen wat ze leren, stellen vragen en leren van fouten. HR zorgt dat dit gebeurt en brengt mensen met elkaar in verbinding.
     
  3. mede-eigenaar/opsteller van AI-regels
    Wie controleert AI? Wie is verantwoordelijk als het fout gaat? En welk werk moet door mensen blijven gebeuren? Dit zijn ook HR-vragen. HR moet daarom vanaf het begin meedenken over hoe AI wordt gebruikt.

Dit alles is sterk gericht op de output kant. Ik denk ook aan persoonlijke denkprocessen die niet zichtbaar zijn. Hoe begin ik een nieuw project? Wat zijn mijn inspiratiebronnen? Wat doe ik intuïtief, zonder erover na te denken? Juist daar kan iets zitten. Laat AI je daarover eens ondervragen. Dat ene kleine ding dat jij anders doet dan anderen (en output oplevert die niemand anders heeft). Het is zo vanzelfsprekend voor jou dat je niet eens ziet dat het bijzonder is. Maar het zou alles kunnen veranderen.


Quote

From a tiny rock grows a mountain.

From a droplet, an ocean forms.

Nurture your seed of thought,
and it can rise higher than peaks
and span beyond horizons.

– Daehyung Lee


Simplicity removes to clarify. Emptiness removes to invite

De filosofie van Muji

Een foto afkomstig van de 'Horizon'-advertentieserie van fotograaf Tamotsu Fujii en ontwerper Kenya Hara voor het merk MUJI. Het beeld toont een oneindig witte vlakte onder een strakke, helderblauwe lucht. Rechts op de witte ondergrond staat een heel klein, donker silhouet van een persoon, wat de immense leegte benadrukt. Rechtsboven staat in witte letters de merknaam 'MUJI'. De foto is genomen op de bekende zoutvlakte Salar de Uyuni in Bolivia.

Designfilosofie van Muji

Het verschil tussen eenvoud en leegte

“Een Henckels-mes is een Duits gebruiksvoorwerp dat zijn functie via de vorm duidelijk maakt. Het heft geeft aan waar je het mes moet vasthouden. De hoek van het lemmet vertelt je wat je ermee kunt snijden. Elk element neemt onduidelijkheid weg. Het is een gesloten systeem: helder, efficiënt, volmaakt. Een yanagiba – het sushimes met een enkelzijdige snede – heeft een eenvoudig houten heft dat niet voorschrijft hoe je het moet vasthouden. “Je kunt het vasthouden zoals je zelf wilt,” legt Hara uit. “Dit eenvoudige, sobere heft biedt ruimte aan de verbluffende techniek van de Japanse sushichef”.

Eigenaarschap

Zoals de schrijver van het artikel concludeert: “Kenya Hara ontwerpt voorwerpen die wachten tot jij bepaalt wat ze kunnen worden. De ruimte is van jou.” En als ik dit vertaal naar de praktijk van strategieontwikkeling, dan zie ik dit als een uitnodiging voor eigenaarschap. Niet van bovenaf dicteren wat mensen zouden moeten doen. Door strategische ‘leegte’ (open ruimtes) achter te laten, nodig je teams en medewerkers uit om zelf met initiatieven te komen die binnen het grotere kader passen. Het nodigt uit tot invulling in plaats van alleen maar focussen op de kern en duidelijk maken welke keuzes teams moeten maken. Ook ruimte voor eigenaarschap creëren is belangrijk en dat vergroot flexibiliteit en inspelen op kansen (omdat medewerkers nu eenmaal dichter bij de klant staan dan de directie).

Design philosophy: Kenya Hara

Ps: bekijk ook de andere artikelen uit deze inspirerende serie!


Trendverkenning 2026 overheid

Gezamelijk vertrekpunt

Een cirkelvormig trendwiel uit de Rijksbrede Trendverkenning 2026 van de Nederlandse overheid. Het diagram toont een buitenste ring die is opgedeeld in 15 maatschappelijke thema's en trends, waaronder Democratie, Demografie, Gezondheid, Geopolitiek, Veiligheid, Economie, Arbeidsmarkt, Technologie, Kunstmatige intelligentie, Kansengelijkheid, Sociale cohesie, Klimaat, Energie, Fysieke leefomgeving en Rechtsstaat. Elk thema is gekoppeld aan een gekleurd segment in de binnenring om de onderlinge samenhang tussen deze langetermijnopgaven te visualiseren.

Rijksbrede Trendverkenning 2026

De Rijksbrede Trendverkenning 2026 brengt belangrijke ontwikkelingen bij elkaar: van AI en digitalisering tot vergrijzing, arbeidsmarktkrapte, geopolitieke spanningen, klimaat, ruimte en sociale samenhang. De kracht zit vooral in de verbinding tussen deze ontwikkelingen. Waar raken ze elkaar? Waar ontstaan nieuwe opgaven? En waar moeten we samen in beweging komen? Zo biedt de trendverkenning een gezamenlijke basis om vooruit te kijken, keuzes te maken en in actie te komen binnen de overheid. Er zijn ook trendkaarten beschikbaar. Die maken de inzichten praktisch en helpen om er in gesprekken en workshops direct mee aan de slag te gaan. En voor mensen in het bedrijfsleven is het interessant om de impact van deze trends op jouw eigen rol of organisatie te onderzoeken.

Toekomstverkenning WRR en CIFS

Andere interessante toekomstverkenningen die ik onlangs tegenkwam: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en De toekomst in beleid: zoeken naar zekerheid. Niet alleen proberen te bedenken wat er allemaal onzeker kan worden, maar juist eerst kijken naar wat vrijwel zeker op ons afkomt. Het doel is om problemen eerder zichtbaar maken en zo het beleid van vandaag beter voorbereiden. Of de 11 megatrends uitgegeven door Copenhagen Institute for Future Studies (CIFS).


Onbewuste spanning: hoe je lichaam je denken en besluitvorming beïnvloedt

How to unclench

Bron: Jonny Miller

Jonny Miller schreef onlangs een essay over ‘How to Unclench‘ (hoe je spanning loslaat), dat bij veel mensen een snaar raakte. Hoe onbewuste spanning niet alleen je spieren aanspant, maar ook je denken, gedrag, gevoel en reacties vernauwt. Het stuurt onbewust je besluitvorming, creativiteit en prestaties. Interessant voor werk en (persoonlijk) leiderschap!

Een boekentip die ik graag doorgeef over dit onderwerp is Goud in Handen. Haptonomie voor mensen die niks mankeren, van Eric Elbers. Een heerlijk boek dat je zo uitleest. Dank voor de tip, Irene Koel van MonkeyTalk! En de podcasts van Monkeytalk zijn natuurlijk óók weer een dikke aanrader.


Oké, dit was het
smiley